Επικοινωνήστε μαζί μας

divemag2009@gmail.com

Τετάρτη, 17 Νοεμβρίου 2010

Καταδύσεις: Το ραντεβού των 7 μέτρων.


Στην ελεύθερη κατάδυση και κατ’ επέκταση στο ψαρούτοφεκο οι κίνδυνοι είναι αρκετοί και γίνονται ολοένα και μεγαλύτεροι λόγω ενός και μόνο παράγοντα που είναι η ΑΓΝΟΙΑ. Διαβάζοντας το παρακάτω άρθρο θα μπορέσουμε να καταλάβουμε τους λόγους αλλά και την αιτία γιατί κάποιοι πνιγμοί δεν γίνονται κατά βάθος αλλά στα περίφημα 7 μέτρα η αλλιώς στο ραντεβού των 7 μέτρων.
Ας φανούμε πιο συγκρατημένοι αλλά και πιο λογικοί και ας αργήσουμε μία για πάντα σε αυτό το ραντεβού……

Γλωσσάρι: στο κατωτέρω άρθρο, χρησιμοποιούνται οι εξής όροι:
SWBO=Shallow Water Black Out: Απώλεια αισθήσεων στα αβαθή (ρηχά νερά).
ΑΤΜ=Ατμόσφαιρα, μέγεθος μέτρησης πίεσης αερίων.
Νόμος Boyle:

CO2=Διοξείδιο του Άνθρακα.
Ο2= Οξυγόνο.
Ν= Άζωτο

ΥΠΟΞΙΑ
Η λιποθυμία των ρηχών νερών είναι η ξαφνική απώλεια των αισθήσεων εξ αιτίας της έλλειψης οξυγόνου στο σώμα κατά την διάρκεια της ελεύθερης κατάδυσης.
Η καταγραφή του ιατρικού όρου λανθάνουσα υποξία έγινε για πρώτη φορά από τον S. Miles, μια και ο όρος λιποθυμία των ρηχών νερών (SWBO) είχε χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει την αδικαιολόγητη απώλεια των αισθήσεων σε δύτες που χρησιμοποιούσαν συσκευές κλειστού κυκλώματος οξυγόνου σε μικρά βάθη.
Η απώλεια των αισθήσεων εμφανίζεται συχνά γύρω στα 10 μέτρα βάθος κατά την διάρκεια της ανάδυσης, όταν οι πνεύμονες αποκτούν προοδευτικά τον αρχικό τους όγκο, με αποτέλεσμα η συγκέντρωση οξυγόνου να μειώνεται επηρεάζοντας τη διάχυση προς το αίμα με αρνητικό τρόπο.
Συχνά την απώλεια των αισθήσεων ακολουθεί ο θάνατος. Η λιποθυμία έρχεται γρήγορα, ύπουλα και χωρίς προειδοποίηση. Ο θάνατος που μπορεί να ακολουθήσει μπορεί πολύ εύκολα να αποφευχθεί αρκεί να υπάρχει ζευγάρι που να παρακολουθεί από την επιφάνεια της θάλασσας τον ελεύθερο δύτη.
 

Στις Ηνωμένες Πολιτείες περίπου 7.000 άτομα ετησίως χάνουν την ζωή τους λόγω πνιγμού. Σε 1976 συνεντεύξεις από άτομα που επέζησαν από παρ' ολίγον πνιγμό, όλοι είχαν κάνει υπεραερισμό πριν την κατάδυση, είχαν έντονη τάση για να αναπνεύσουν και δεν είχαν καθόλου ενδείξεις για την επερχόμενη υποξία. Ο υπεραερισμός είχε χρησιμοποιηθεί από τους ελεύθερους δύτες για να μειώσουν το ποσοστό συγκέντρωσης του CO2 στον οργανισμό τους και να παρατείνουν την διάρκεια της άπνοιας τους.
Οι αρχάριοι ελεύθεροι δύτες, λόγω των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν στην προσαρμογή τους στο υποβρύχιο περιβάλλον, συνήθως δεν κινδυνεύουν από την υποξία. Συνήθως οι δύτες μεσαίου και υψηλού επιπέδου είναι οι πλέον επιρρεπείς σε αυτή την κατάσταση λόγω της φυσικής και ψυχολογικής δυνατότητας τους για όλο και μεγαλύτερα βάθη και όλο μεγαλύτερους χρόνους παραμονής.

ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΑ ΥΠΟΞΙΑ

ΥΠΕΡΑΕΡΙΣΜΟΣ
Υπεραερισμός είναι η τεχνική της υπερβολικής αναπνοής με συνεχή αύξηση στον ρυθμό αναπνοής ή στο βάθος της αναπνοής ή και τα δύο. Αυτή η μέθοδος δεν αποθηκεύει στον οργανισμό περισσότερο οξυγόνο. Αντιθέτως εάν ο υπεραερισμός γίνει βίαια κλέβει οξυγόνο από το σώμα. Αποτέλεσμα του υπεραερισμού είναι, να μειώνεται πολύ γρήγορα το επίπεδο του CO2 στον οργανισμό. Η μηχανική ανάγκη για αναπνοή είναι κυρίως αποτέλεσμα του αυξημένου επιπέδου CO2 και κατόπιν του χαμηλού επιπέδου O2 στον οργανισμό.

Ένας εκπαιδευμένος δύτης εκπνέει τεράστιες ποσότητες CO2 με τον υπεραερισμό και έτσι ξεγελά τους κεντρικούς και περιφερικούς χημειοϋποδοχείς. Ο μεταβολισμός στους ιστούς του σώματος παράγει CO2. Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι η καθυστερημένη διέγερση των χημειοϋποδοχέων του CO2. Παράλληλα, τα επίπεδα οξυγόνου κινδυνεύουν να μειωθούν σε πολύ χαμηλά επίπεδα.
Ο υπεραερισμός προκαλεί επίσης και κάποιες αλλαγές στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Στην υπερβολή, προκαλείται μείωση της ροής του αίματος στον εγκεφαλικό φλοιό, ζαλάδες και μυϊκές κράμπες στα χέρια και στα πόδια.

Ο τεράστιος κίνδυνος κατά το SWBO είναι ότι το σώμα δεν λαμβάνει οποιαδήποτε σαφή σήματα προειδοποίησης. Στην πραγματικότητα η χαμηλή μερική πίεση που υπάρχει στους πνεύμονες ακριβώς προτού να φθάσει το δύτης στην επιφάνεια, μπορεί να οδηγήσει σε μια διάχυση του CO2 στην κυκλοφορία του αίματος προς τους πνεύμονες που οδηγεί σε μια αποδυνάμωση του αναπνευστικού σήματος που στέλνεται προς τον εγκέφαλο. Αυτό δίνει ένα ψεύτικο συναίσθημα "ασφάλειας" και της κατοχής ακόμα πολύ αέρα.

Σε φυσιολογικές συνθήκες τα επίπεδα των αερίων Ο2 και CO2 εξισορροπούνται συνεχώς μέσα στον οργανισμό μας. Αυτή η εξισορρόπηση γίνεται μεταξύ των πνευμόνων και των ιστών του σώματος. Το αίμα τροφοδοτείται από τους πνεύμονες με το οξυγόνο που χρειάζεται. Η συγκέντρωση οξυγόνου στους πνεύμονες ενός καταδυόμενου ελεύθερου δύτη αυξάνεται λόγω της αύξησης της πίεσης του νερού.
Καθώς ο εγκέφαλος και οι ιστοί χρησιμοποιούν οξυγόνου όλο και περισσότερο οξυγόνο διατίθεται από τους πνεύμονες καθώς ο δύτης κατεβαίνει. Όλα λειτουργούν καλά όσο ο δύτης βρίσκεται στα βαθειά. Το πρόβλημα όμως παρουσιάζεται στην ανάδυση. Η ικανότητα των πνευμόνων στην επιφάνεια ως προς την αποθήκευση οξυγόνου είναι διπλάσια από ότι στα 10 μέτρα βάθος. Έτσι, κατά την ανάδυση, η μερική πίεση του οξυγόνου μπορεί να είναι τόσο μικρή ώστε το οξυγόνο να μην διασκορπίζετε στην κυκλοφορία του αίματος πράγμα που οδηγεί στη στιγμιαία έλλειψη συναίσθησης.
Ο όγκος των πνευμόνων του δύτη αυξάνεται καθώς μειώνεται η υδροστατική πίεση και η γρήγορη μείωση του οξυγόνου στους πνεύμονες φθάνει σε κρίσιμα επίπεδα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, να μειώνεται δραματικά ο ρυθμός διάχυσης του Ο2 από τον πνεύμονα προς το αίμα. Στα τελευταία 10 μέτρα της ανάδυσης ο όγκος των πνευμόνων αυξάνεται κατά 50% (ακριβώς το αντίθετο από αυτό που συμβαίνει στην κατάδυση). Ακριβώς εκεί συμβαίνει συχνά η υποξία. Η λιποθυμία είναι άμεση και χωρίς προειδοποίηση. Είναι το αποτέλεσμα χαμηλής μερικής πίεσης Ο2 στο αίμα σε συνδυασμό με την έντονα αυξημένη μερική πίεση του CO2.

Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ DALTON
Καθώς η πίεση μειώνεται η μερική πίεση όλων των αερίων μειώνεται με την ίδια σχέση.
Κατά την διάρκεια της κατάδυσης ο όγκος των πνευμόνων μειώθηκε λόγω της συμπίεσης του θώρακος με αποτέλεσμα αυξημένη μερική πίεση Ο2 , CO2, και Ν στους πνεύμονες.


Στους πνεύμονες ένας αυξανόμενος ρυθμός αναπνοής μειώνει την μερική πίεση του CO2.
Καθώς ο όγκος των πνευμόνων μειώνεται στο μισό η μερική πίεση του CΟ2 αυξάνεται προοδευτικά. Παράλληλα αυξάνεται η συγκέντρωση του CO2 στο αίμα και στους ιστούς.
Στα αγγεία του εγκεφάλου δημιουργείται αγγειοδιαστολή. Βελτιώνεται η χρήση του Ο2.
Όσο βρίσκεται στα βαθειά η αυξημένη μερική πίεση του Ο2 στους πνεύμονες του παρέχει επάρκεια Ο2 για μεταφορά από τους πνεύμονες στο αίμα, η οποία γίνεται με γρηγορότερο ρυθμό απ' ότι, αν ο δύτης ήταν στην επιφάνεια.

Ανεβαίνοντας προς την επιφάνεια:
Οι πνεύμονες επανέρχονται στο φυσιολογικό τους μέγεθος, η μερική πίεση του O2 και του CO2 μειώνονται.
Στο αίμα η μερική πίεση του CO2 ανεβαίνει αναλόγως του βάθους και της άσκησης.
Βαθιές και επίπονες καταδύσεις αυξάνουν το παραγόμενο CO2 το οποίο βρίσκει δίοδο προς τους ιστούς, το αίμα και τον πνεύμονα.

Υπάρχει και πάλι αλλαγή στην καμπύλη της οξυαιμοσφαιρίνης.

Φθάνοντας στο σημείο "ρήξης της άπνοιας" οι χημειοϋποδοχείς είναι ήδη ενεργοποιημένοι από το CO2 και έτσι υπάρχει ανάγκη αναπνοής.
Το χαμηλό ποσοστό Ο2 επίσης ενεργοποιεί την ανάγκη για αναπνοή.
Στον εγκέφαλο και τους περιφερικούς νευροϋποδοχείς:
α) Το CO2 ενεργοποιεί την αναπνοή
β) Η αγγειοδιαστολή βελτιώνει την μεταφορά και κατανάλωση του Ο2
γ) Η λανθάνουσα υποξία επέρχεται
δ) Η απώλεια των αισθήσεων ακολουθεί.
Κατά την ανάδυση οι πνεύμονες επανακτούν τον όγκο τους αλλάζοντας την σχέση PCO2/PO2 μειώνοντας την δυνατότητα ικανοποιητικής ανταλλαγής αερίων μεταξύ αίματος και πνεύμονα.
Σε μικρότερα βάθη αυτή η σχέση τείνει στο μηδέν, και ο δύτης βρίσκεται στην πρώτη φάση της υποξίας.
Η υποξία δημιουργεί απώλεια των αισθήσεων, πιθανότατα πριν ο δύτης φθάσει στην επιφάνεια.

Ενδείξεις και συμπτώματα της λανθάνουσας υποξίας είναι:
Αδυναμία, σπασμοί, απώλεια των αισθήσεων μέσα στο νερό, και αμνησία.
Η απώλεια των αισθήσεων μέσα στο νερό σε πολύ μεγάλο ποσοστό οδηγεί σε πνιγμό.


ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΔΥΣΗ:

ΚΑΤΑΔΥΤΙΚΟ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΤΙΚΟ
Το ανθρώπινο σώμα είναι ικανό για αξιοσημείωτες αλλαγές όταν βρίσκεται στο υποβρύχιο περιβάλλον. Ακόμα και αρχάριοι δύτες παρουσιάζουν μια σημαντική πτώση του καρδιακού ρυθμού τους όταν καταδύονται. Αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό σαν "καταδυτικό ανακλαστικό". Η βύθιση του προσώπου σε κρύο νερό προκαλεί αυτόματα μια πτώση του καρδιακού ρυθμού. Επίσης η συμπίεση του στήθους επιβραδύνει τον ρυθμό της καρδιάς. Οι αρχάριοι δύτες πετυχαίνουν μια μείωση του ρυθμού περίπου 40% ενώ οι εκπαιδευμένοι μπορούν να φθάσουν ακόμα και το απίστευτο νούμερο των 20 ανά λεπτό.

Σπλήνας
Εκπαιδευμένοι δύτες ανέδειξαν και κάποιες άλλες σημαντικές αλλαγές που συμβαίνουν σε βαθιές και μακροχρόνιες καταδύσεις. Ο σπλήνας που λειτουργεί σαν ένα δοχείο αίματος βοηθά τους εκπαιδευμένους δύτες να αυξήσουν τις επιδόσεις τους. Προφανώς ο σπλήνας τους συρρικνώνεται κατά την διάρκεια της κατάδυσης, προκαλώντας μια απελευθέρωση επιπλέον ποσότητας αίματος στον οργανισμό.

Σύμφωνα με τον William E. Hurford M.D. διαπίστωσαν σε Γιαπωνέζους δύτες, ότι: εάν οι σπλήνες τους συρρικνωθούν σε ένα ποσοστό περίπου 20%, η συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης αυξάνεται σε ποσοστό 10%.
Αυτές οι αλλαγές, παρόμοιες με αυτές που συμβαίνουν στα θαλάσσια θηλαστικά, μπορούν να αυξήσουν την δυνατότητα του δύτη να απορροφά περισσότερο Ο2 στην επιφάνεια, αλλά και να αποδίδει περισσότερο Ο2 στους κρίσιμους ιστούς κατά την διάρκεια της κατάδυσης.
Είναι επίσης ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι, το φαινόμενο του σπλήνα δεν είναι άμεσο, αλλά ξεκινά περίπου ένα τέταρτο μετά από επαναλαμβανόμενες καταδύσεις και φθάνει στο μέγιστο της απόδοσης περίπου μετά από μισή ώρα. Έτσι λοιπόν, οι δύτες προσπαθούν για το μέγιστο της προσπάθειας τους μετά το πρώτο μισάωρο της κατάδυσής τους, συνυπολογίζοντας και τον παράγοντα αυτό. Επίσης πιθανόν το φαινόμενο αυτό να ευθύνεται, για κάποιες αδικαιολόγητες καρδιακές ανακοπές σε δύτες που είχαν καρδιακά προβλήματα.

Άλλες αλλαγές
Υπάρχουν και άλλες γνωστές αλλαγές:
Τα επιφανειακά αγγεία του σώματος, σε συνθήκες χαμηλού οξυγόνου και παύσης της αναπνοής, συστέλλονται μειώνοντας την περιφερική αιμάτωση και αυξάνοντας το διαθέσιμο αίμα στα ζωτικά όργανα, την καρδιά και τον εγκέφαλο.
Αλλαγές στην χημεία του αίματος επιτρέπουν στο σώμα να διαχειριστεί το οξυγόνο πιο αποτελεσματικά και τέλος το μυαλό του ελεύθερου δύτη προσαρμόζεται σε μεγαλύτερες περιόδους άπνοιας.


ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΛΑΝΘΑΝΟΥΣΑΣ ΥΠΟΞΙΑΣ
Η λιποθυμία των ρηχών νερών ήταν ένα από τα πλέον συζητημένα θέματα καταδυτικής ιατρικής από το 1960. Η μελέτη απέδειξε ότι οι κυριότεροι παράγοντες που συντείνουν στην εμφάνιση της λανθάνουσας υποξίας είναι:


Α) ο υπεραερισμός,
Β) η άσκηση υποβρυχίως,
Γ) η ανταγωνιστική προσωπικότητα,
Δ) ο χαρακτήρας με έντονη τάση να παθιάζεται και
Ε) το νεαρό της ηλικίας

Η χρήση του υπεραερισμού κατά την διάρκεια της προετοιμασίας για ελεύθερη κατάδυση είναι ανεπίτρεπτη. Κανείς δεν διαφωνεί ότι ένας έντονος υπεραερισμός λίγων λεπτών που συνοδεύεται από ζαλάδα, μυρμήγκιασμα στα άκρα, είναι επικίνδυνος. Κάποιοι καταδυτικοί ιατροί πιστεύουν πως οποιοσδήποτε υπεραερισμός είναι επικίνδυνος, λόγω της πολυπλοκότητας των φαινόμενων που εμφανίζονται και της διαφοράς μεταξύ των χαρακτηριστικών κάθε ανθρώπου.
Τεχνικές "ήπιου υπεραερισμού" με "σούφρωμα" των χειλιών και άλλα κόλπα, πρέπει να αποφεύγονται.
Μαθαίνοντας τα θανατηφόρα αποτελέσματα της άσκησης υποβρυχίως μάθετε να σχεδιάζετε την βουτιά σας λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη σας αυτόν τον παράγοντα.
Οι ελεύθεροι δύτες μαθαίνουν να επιμηκύνουν τον χρόνο κατάδυσης τους, χαλαρώνοντας τους μύες τους. Οι περισσότεροι από τους δύτες χρησιμοποιούν στο ελάχιστο τους μύες τους εκτός και αν προσπαθούν να ξεβραχώσουν ένα ψάρι ή μια άγκυρα.
Το πιο κοινό σενάριο σε θανατηφόρα καταδυτικά ατυχήματα είναι το θύμα να είναι έμπειρος δύτης με ζώνη βαρών και χρησιμοποιημένο ψαροντούφεκο.

Επίσης η ιατρική έρευνα έχει αποδείξει ότι, πολλοί θάνατοι σε πισίνα που έχουν καταχωρηθεί σαν πνιγμοί, στην πραγματικότητα οφείλονται στην λανθάνουσα υποξία. Συνήθως αφορούν νέους και εφήβους που συναγωνίζονται μεταξύ τους σε τόλμη και στο κράτημα της αναπνοής υποβρυχίως. (μακροβούτι).
Πολλά από τα θύματα της υποξίας, ειδικά νεαρά άτομα μπορεί να "επανέλθουν" ακόμα και 30 λεπτά μετά την κατάδυση τους, εφόσον η κατάδυση είναι σε κρύο νερό. Στο ζεστό όμως νερό της πισίνας όπου ο μεταβολισμός συνεχίζεται με γοργό ρυθμό, η καταστροφή των εγκεφαλικών κυττάρων από την έλλειψη οξυγόνου συμβαίνει μέσα σε λίγα λεπτά.

Συνοψίζοντας:
1) Μην υπεραερίζεστε,
2) Μειώστε όσο μπορείτε τις κινήσεις σας υποβρυχίως,
3) Καταλάβετε πόσο επικίνδυνο είναι να παθιάζεστε,
4) Μην διστάζετε να απορρίψετε την ζώνη με τα βάρη,
5) Ρυθμίστε την πλευστότητα σας ώστε να είστε θετικοί στο τελευταίο 1/3 της,
6) Βουτάτε πάντοτε με ζευγάρι,
7) Αποφύγετε τις καταδύσεις μεγάλης διάρκειας,
8) Εκπαιδευτείτε στις πρώτες βοήθειες, την καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση και την παροχή ιατρικού οξυγόνου σε καταδυτικά ατυχήματα,
9) Έχετε πάντα έτοιμο ένα πλάνο εκτάκτου ανάγκης όπου και αν βρίσκεστε (πισίνα, ακτή, ή σκάφος).



Δεν υπάρχουν σχόλια: