Επικοινωνήστε μαζί μας

divemag2009@gmail.com

Πέμπτη, 18 Νοεμβρίου 2010

Αιμόπτυση-Αποφυγή με διατάσεις


Τις τελευταίες μέρες αναφέρθηκε το ζήτημα της αιμόπτυσης σε διάφορα τόπικ, με ρώτησαν και προσωπικά 1-2 φίλοι και είπα να γράψω μερικά πράγματα για το πως λειτουργούν (ως αποτέλεσμα) οι διατάσεις στο σώμα μας, ώστε να αποφεύγουμε τις αιμοπτύσεις. 
Κάτι που νομίζω ότι ειδικά στην Ελλάδα που βουτάμε βαθιά οι περισσότεροι, πρέπει να μάθουμε να προστατευόμαστε και να μη περιμένουμε να πάθουμε, για να κάνουμε κάτι για αυτό. Τότε έχουμε ήδη περάσει στο πρόβλημα και προσωπικά έχω παρατηρήσει ότι η ευαισθησία δεν φεύγει ποτέ.

Δε θα χρησιμοποιήσω ορολογία απόλυτα επιστημονική, σκοπός μου είναι να γίνω κατανοητός. Απαιτούμενες γνώσεις για να καταλάβετε: να έχετε κάνει κάποιο σχολείο, για να έχετε ακούσει τα βασικά των μηχανισμών, και να ξέρετε ότι η πίεση των αερίων αυξάνεται, όσο μειώνεται ο όγκος τους.

Αρχικά πρέπει να καταλάβουμε λίγο πως είναι ο πνεύμονας και πως είναι οι αεροφόρες κοιλότητες μέσα σε αυτόν. Στη
photo 1 η σκοτεινή περιοχή είναι ο χώρος (όγκος) που πηγαίνει ο αέρας που αναπνέουμε. Παρατηρήστε πως ξεκινά αυτή η σκοτεινή περιοχή απο τη στοματική κοιλότητα και καταλήγει στο εσωτερικό των πνευμόνων, στις πνευμονικές κυψελίδες
(alveoli) όπου γίνεται η ανταλλαγή αερίων με βάση, για όσους έχουν ακούσει τον όρο, το φαινόμενο της ώσμωσης (δε θα μας απασχολήσει ιδιαίτερα).
Τώρα, ο πνεύμονας είναι "κολλημένος" περιμετρικά στη θωρακική κοιλότητα, όπως ακριβώς φαίνεται στο αριστερό τμήμα της
photo 2 (το δεξί απεικονίζει τραύμα, όπου έχει γίνει αποκόλληση του πνεύμονα από τα τοιχώματα).
Από τη κάτω μεριά "φράσσεται" από το μυ του διαφράγματος, ένα πλατύ μυ, ο οποίος ανεβαίνοντας και κατεβαίνοντας επιτρέπει στους πνεύμονες (με τη βοήθεια των θωρακικών μυών επίσης) να γεμίζουν ή να αδειάζουν με αέρα. Στις  photo 3 & 4, 5 φαίνεται καθαρά ο μυς του διαφράγματος. όπως επίσης και πως αυτό χρησιμοποιείται για την αναπνοή.
Ανακεφαλαίωση λοιπόν: ο πνεύμονας είναι σαν ένα "δοχείο" που είναι "κολλημένο" περιμετρικά με το θωρακικό κλωβό, από κάτω με το διάφραγμα. Τώρα θέλω να κρατήσετε στο μυαλό σας την photo 1, που είναι και η πιο σημαντική.

Τι συμβαίνει στους πνεύμονες/θωρακικό κλωβό/διάφραγμα κατά τη διάρκεια μιας βουτιάς:

Εξαιτίας της αύξησης της πίεσης στο υδάτινο περιβάλλον εξωτερικά απο το ανθρώπινο σώμα, εμφανίζεται μια διαφορά πίεσης μεταξύ εξωτερικού περιβάλλοντος και πίεσης αερίων στο εσωτερικό των πνευμόνων. Η διαφορά αυτής της πίεσης (μεγαλύτερη απο το εξωτερικό περιβάλλον) έχει σαν αποτέλεσμα να μειωθεί ο όγκος που καταλαμβάνει ο θωρακικός κλωβός και το διάφραγμα, και άρα να μειωθεί και ο συνολικός όγκος των πνευμόνων. Δείτε αυτή την
photo 6 από ένα πείραμα φυσικής. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στο θωρακικό κλωβό μας:

Αναφορικά με τους πνεύμονες μας ενδιαφέρει για την ακρίβεια η μαύρη περιοχή της εικόνας, γιατί εκεί είναι ο αέρας μας. Μειώνοντας λοιπόν τον όγκο του πνεύμονα, μειώνεται και ο "μαύρος όγκος" του σχήματος 1 που είναι ο όγκος που καταλαμβάνει ο αέρας.
Αν σταματήσουμε σε κάποιο βάθος, τότε η εξωτερική πίεση σταθεροποιείται και σαν αποτέλεσμα, μετά απο κάποια συρίκνωση, η πίεση των αερίων στο εσωτερικό των πνευμόνων γίνεται (προσεγγιστικά) ίδια με την πίεση του υδάτινου περιβάλλοντος,οπότε σταματά η περαιτέρω συρίκνωση.

Αυτό που θέλω να μείνει σαν πληροφορία, είναι ότι για να σταματήσει η συρίκνωση του πνεύμονα, πρέπει η πίεση των αερίων στο εσωτερικό του να γίνει (προσεγγιστικά) ίση με τη πίεση στο εξωτερικό περιβάλλον, και ότι αυτό επιτυγχάνεται μειώνοντας τον πνευμονικό όγκο, και κατά συνέπεια τον "μαύρο όγκο".

Αν συνεχίσουμε να καταδυόμαστε τότε σε κάποιο σημείο φτάνουμε σε ένα όριο ελαστικότητας διαφράγματος και θωρακικού κλωβού. Δηλαδή όλα αυτά που περιβάλλουν το πνεύμονα και στα οποία είναι κολλημένος επάνω, σταματούν να μπορούν να μειώσουν και άλλο τον όγκο τους. Σε αυτή την οριακή περίπτωση πάλι η πίεση των αερίων στο εσωτερικό του πνεύμονα (μαύρος όγκος) είναι ίση με την εξωτερική υδροστατική πίεση. Αν ξεπεράσουμε σε βάθος αυτό το σημείο, τότε αυτό που γίνεται είναι ότι ο εξωτερικός όγκος, τείνει να μείνει σταθερός, άρα και ο μαύρος όγκος σταθερός, άρα και η πίεση στο εσωτερικό (μαύρος όγκος) σταθερή. Όμως η πίεση τώρα στο εξωτερικό περιβάλλον αυξάνεται.

Αποτέλεσμα είναι λόγω της αυξημένης υδροστατικής πίεσης να εμφανιστεί και σημαντική διαφορά πιέσεων, μεταξύ της περιοχής που υπάρχει αίμα στο πνεύμονα (αρτηρίες, κυψελίδες κτλ) και του κενού μαύρου χώρου (αέρας), την οποία τα τοιχώματα των αρτηριών/κυψελίδων κτλ μπορεί να μην αντέξουν. Εκεί, κάτι σπάει, και δημιουργείται η αιμόπτυση (αίμα στο εσωτερικό του πνεύμονα-μαύρη περιοχή).

Τώρα υπάρχει και η διαδικασία του bloodshift όπου αυτό που γίνεται είναι ότι γεμίζει σταδιακά με αίμα ο πνεύμονας (όχι ο μαύρος όγκος φυσικά, αλλά όλη η υπόλοιπη περιοχή όπου υπάρχει πνευμόνικός ιστός) με αποτέλεσμα να "διογκωθεί προς τα μέσα" ο πνεύμονας, δηλαδή να μικρύνει ακόμα περισσότερο η μαύρη περιοχή, και έτσι να αυξηθεί η πίεση του αέρα εκεί, οπότε να μην εμφανίζεται σημαντική διαφορά πίεσης μεταξύ αερίων και αίματος στη διαχωριστική επιφάνεια στο εσωτερικό του πνεύμονα. Αυτό πράγματι μας προφυλάσσει και είναι αμυντικός μηχανισμός, αλλά δεν θα ασχοληθώ με αυτό.

Τώρα, τι γίνεται με τις διατάσεις και πως αυτές λειτουργούν: Οι διατάσεις, δημιουργούν αυξημένη ελαστικότητα τόσο στο θωρακικό κλωβό, όσο και στο διάφραγμα, με αποτέλεσμα να επιτρέπουν στο πνεύμονα να συρρικνωθεί περισσότερο, άρα να μειώσει περαιτέρω τη μαύρη περιοχή, άρα να αυξήσει τη πίεση του αέρα στο εσωτερικό του. Δηλαδή να μπορέσουμε να είμαστε στο ίδιο βάθος ή σε μεγαλύτερο, χωρίς να εμφανίζεται σημαντική διαφορά πίεσης μεταξύ εσωτερικού πνευμόνων και περιβάλλοντος (κατ επέκταση μεταξύ εσωτερικού πνευμόνων και αίματος στο εσωτερικό αρτηριών/κυψελίδων κτλ). Έτσι μειώνεται ο κίνδυνος της αιμόπτυσης.

Ελπίζω να έγιναν κατανοητά τα περισσότερα, και να λύθηκαν απορίες φίλων. Σε προηγούμενη ανάρτηση του
divemag υπάρχουν ασκήσεις διατάσεων που αποσκοπούν στην ελαστικότητα του διαφράγματος και στην ελαστικότητα των μυών του θωρακικού κλωβού που είναι πολύ μικρότερη απο την ελαστικότητα του πνευμονικού ιστού.

Φοίβος

Θερμά ευχαριστώ στον Θανάση στο Νίκο και στο Δημήτρη από το deeper club

Δεν υπάρχουν σχόλια: