Επικοινωνήστε μαζί μας

divemag2009@gmail.com

Δευτέρα, 22 Νοεμβρίου 2010

Η Σκανταλόπετρα


του Ιατρού Νικόλα Τρικοίλη

Η σκανταλόπετρα είναι ένα κομμάτι πέτρας, συνήθως μάρμαρο η γρανίτης, με στρογγυλεμένες γωνίες και υδροδυναμικό σχήμα, βάρους από 8-14 κιλά, το οποίο χρησιμοποιούσαν οι σφουγγαράδες από την αρχαιότητα μέχρι πριν από λίγα χρόνια, σαν βοηθητικό εργαλείο στις καταδύσεις τους.
Στην μια της άκρη υπάρχει μια τρύπα στην οποία είναι δεμένο ένα μακρύ σχοινί που ξετυλίγεται από την βάρκα κατά την κατάδυση και ξαναμαζεύεται κατά την ανάδυση. Σ' αυτήν είναι περασμένο και ένα μικρό σχοινί με μια θηλειά, την οποία περνά στον καρπό του ο σφουγγαράς, για να μπορεί να ελευθερώνει τα χέρια του χωρίς να χαθεί η σκανταλόπετρα και η σύνδεσή του με την βάρκα.

Μέχρι την δεκαετία του ’60, αρκετοί σφουγγαράδες χρησιμοποιούσαν αυτή την πανάρχαια μέθοδο κατάδυσης με σκανταλόπετρα, η οποία ανάγεται απ΄ την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου!!
Ο γυμνός δύτης βουτούσε από την βάρκα κρατώντας την σκανταλόπετρα με τα δύο του χέρια και τον ένα καρπό περασμένο στην θηλειά.
Στην διάρκεια της κατάδυσης χρησιμοποιούσε την σκανταλόπετρα σαν βάρος για να καταδύεται γρήγορα, σαν πηδάλιο για να αλλάζει κατεύθυνση και σαν φρένο για να επιταχύνει η να επιβραδύνει τον ρυθμό κατάδυσης.
Όταν έφτανε στον βυθό, ελευθέρωνε τα χέρια του για να μαζέψει τα σφουγγάρια και όταν τελείωνε την δουλειά του έδινε το σχετικό σήμα στον βοηθό πάνω στη βάρκα, με το σκοινί που ήταν δεμένο στην σκανταλόπετρα.
 Τότε ο βοηθός, τραβώντας το σκοινί, ανέβαζε στην επιφάνεια τον σφουγγαρά που στηριζόταν στο σκοινί η και με τα πόδια του πάνω στην σκανταλόπετρα.
Όπως φαίνεται από αυτή τη μικρή περιγραφή η σκανταλόπετρα έχει πολλαπλό ρόλο. Είναι το αντίστοιχο των σημερινών βαρών που χρησιμοποιούνται στις καταδύσεις αλλά ταυτόχρονα είναι έρμα, πηδάλιο, φρένο και βάση στήριξης κατά την ανάδυση.  Ενώ το σχοινί που είναι δεμένη, εκτός των άλλων, είναι το μέσο επικοινωνίας, δηλ. ο ομφάλιος λώρος μεταξύ του σφουγγαρά με την βάρκα. Η μέθοδος της  κατάδυσης με σκανταλόπετρα έχει ιστορία χιλιάδων χρόνων. Ακριβώς γι' αυτό τον λόγο έφτασε σε μέγιστα επίπεδα τελειότητας και μέγιστα επίπεδα ασφάλειας.
Ο τρόπος αυτός κατάδυσης για σφουγγάρια ήταν διαδεδομένος σε όλα τα νησιά του Αιγαίου Πελάγους και κυρίως στην Κάλυμνο μέχρι την δεκαετία του ’60, όπου μετά αντικαταστάθηκε με το σκάφανδρο, τον ναργιλέ κ.λ.π.
Το γεγονός ότι είναι μια σκληρή δουλειά αλλά και η βιομηχανοποίηση των καταδύσεων, οδήγησαν την κατάδυση με σκανταλόπετρα, σε πλήρη εξαφάνιση!!!
Μια γνωστή κατάδυση, παγκοσμίως, με σκανταλόπετρα, είναι εκείνη του Γεωργίου Χατζή του Στάθη (γνωστός και ως Χατζηστάθης), που στις 14 Ιουλίου  1913 καταδύθηκε με μια σκανταλόπετρα στο χέρι 14 κιλών, ανοικτά της Καρπάθου, σε βάθος 83 μέτρα, για να ανασύρει την χαμένη άγκυρα  του Ιταλικού Θωρηκτού “Reggina Margherita”. Όταν οι Ιταλοί τον κάλεσαν να τον τιμήσουν για την εξαιρετική του αυτή βοήθεια, αυτός ζήτησε αντί βραβεία και μετάλλια τιμής, να του δοθεί η ελεύθερη άδεια αλιείας με δυναμίτη. Και δυστυχώς το πέτυχε!!! Ήταν ο μοναδικός την εποχή εκείνη, που νόμιμα ψάρευε με δυναμίτη!!!!



Πολλοί αθλητές μέχρι σήμερα έχουν καταδυθεί σε διάφορα βάθη με αυτό τον τρόπο!! Ο Umberto Pelizzari, στις 12 Σεπτεμβρίου 1988, καταδύθηκε στο ίδιο σημείο που ανασύρθηκε η άγκυρα του Ιταλικού πλοίου, σε βάθος 100 μέτρων, μόνο με το μαγιό του και κρατώντας στα χέρια μια σκανταλόπετρα 7 κιλών, προς τιμή των Ελλήνων σφουγγαράδων και του Χατζηστάθη!!!

Στην συνέχεια, στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, έγιναν διάφοροι αγώνες αλλά και επιδείξεις ελεύθερης κατάδυσης με σκανταλόπετρα, ανακαλύπτοντας έτσι ένα νέο αλλά πανάρχαιο τρόπο κατάδυσης, ο οποίος αποδεικνύεται πολύ ασφαλής αλλά και πολύ γοητευτικός!!!
Έτσι λοιπόν, διάφοροι φορείς της Καλύμνου αποφάσισαν να οργανώνουν κάθε χρόνο, αγώνες ελεύθερης κατάδυσης με σκανταλόπετρα!!
Οι πρώτες μέρες των αγώνων είναι αφιερωμένες σε θεωριτη-πρακτικά σεμινάρια στις τεχνικές κατάδυσης με την πέτρα. Είναι πολύ μεγάλος ο αριθμός των συμμετασχόντων κάθε χρόνο, όλων των ηλικιών και των δύο φύλων, διαφορετικών εθνικοτήτων!!! Σκοπός των σεμιναρίων αυτών είναι να γνωρίσουν οι αθλητές όλα τα μυστικά της πέτρας που θα τους χρησιμεύσουν τις 2 τελευταίες μέρες των αγώνων!!!! 
Στην πορεία των αγώνων δοκιμάστηκαν πολλοί τρόποι κατάδυσης, όπως ο «παραδοσιακός» ο αρχικός και πανάρχαιος με μόνο μαγιό, ο αθλητικός, με καταδυτικό εξοπλισμό, ταχύτητα δρόμου στον βυθό με την πέτρα στο χέρι και άλλοι!!!
Μ’ αυτό τον τρόπο θέλαμε να δείξουμε την διαφορά της άπνοιας του παρελθόντος και του σήμερα, τις ρίζες μας και γιατί όχι μια αθλητική δραστηριότητα του αύριο!!
Στην παραδοσιακή κατάδυση, η Οργανωτική Επιτροπή επιτρέπει πάντα την χρήση μανταλακιού, για να διευκολύνεται η εξίσωση των αθλητών, κατά την κατάδυση, δίχως να αφήνουν την πέτρα απ’ τα χέρια τους. Πρέπει να τονίσουμε ότι όλοι οι σφουγγαράδες στα πρώτα τους βήματα σ’ αυτή την δουλειά, αναγκαζόντουσαν να σπούνε τα τύμπανά τους με μια διαδικασία  απάνθρωπη και πολύ επώδυνη, το γνωστό “xemixiasma”, για να μην έχουν προβλήματα εξίσωσης ή διάφορες παθολογικές καταστάσεις και έτσι θα σταματούσαν για μερικές μέρες την δουλειά τους.
Ο υπεύθυνος γιατρός του “Reggina Margerita”, Giuseppe Musegno, γράφει για τον Χατζηστάθη: «Έχει ακοή πολύ ελαττωμένη, αφού το ένα τύμπανο είναι τρύπιο και το άλλο λείπει ολοσχερώς»!!!!
Στους φετινούς τελευταίους αγώνες και με την αλλαγή του κανονισμού με την συνεργασία και ξένων Ομοσπονδιών καθιερώθηκε η παραδοσιακή κατάδυση ανά ομάδες ως το επίσημο άθλημα! Δηλαδή κάθε ομάδα αποτελείται από δύο αθλητές, που εναλλάσσονται τους ρόλους, την μία φορά ο ένας βουτάει (βουτηχτής) και ο άλλος (κολαουζέρης) τραβάει τον αθλητή με την πέτρα και στην συνέχεια αλλάζουν ρόλους!!!
Η πέτρα μπορεί να είναι ένα αποτελεσματικό βοηθητικό εργαλείο για την κατάδυση και η τεχνικής της βουτιάς προβλέπει:
- Η βουτιά πρέπει να είναι όσο το δυνατό ποιο κάθετη ως προς την επιφάνεια της θάλασσας
-  Τα χέρια πρέπει να τεντωμένα και να κρατούν σφικτά την πέτρα
- Κρατώντας την πέτρα πολύ μπροστά, στα πρώτα μέτρα, αποκτάς μεγάλη ταχύτητα
- Κρατώντας την στην μέση, έχεις μια μέση ταχύτητα και
- Κρατώντας την στο πίσω μέρος, έχεις μικρή ταχύτητα
Κατά την κατάδυση ο αθλητής πρέπει να συνηθίσει να βλέπει με γυμνό οφθαλμό, αφού δεν φορά μάσκα και να συνηθίσει στις διαφορές της αλλαγής θερμοκρασίας του νερού (θερμοκλινές)
Η σκανταλόπετρα κατά την κατάδυση μπορεί να χρησιμοποιηθεί:
- Σαν φρένο, για να ξεπεράσουμε προβλήματα εξίσωσης, ορατότητας, κ.λ.π., γυρνώντας την πέτρα προς τα πάνω, ελαττώνουμε την ταχύτητα καθόδου
- Σαν τιμόνι, γυρνώντας την πέτρα δεξιά – αριστερά, πηγαίνουμε ανάλογα
- Σαν έρμα, κρατώντας την πέτρα στην μασχάλη μας, μπορούμε να μείνουμε στον βυθό, ακόμα και να περπατήσουμε ή να τρέξουμε
Υποστηρίζεται από χρόνια, ότι η ελεύθερη κατάδυση με σκανταλόπετρα είναι  πολύ ασφαλής, γιατί???
1) Η κατανάλωση του οξυγόνου είναι ελάχιστη, λόγω των ελαχίστων κινήσεων του αθλητή. Ο αθλητής βουτάει, τον κατεβάζει η πέτρα και όταν φτάσει στο επιθυμητό βάθος, στηρίζεται με τα πόδια στην πέτρα και αφού κάνει σήμα, χτυπώντας-τραβώντας 2 – 3 φορές το σχοινί ο βοηθός του (κολαουζέρης), τον τραβάει στην επιφάνεια!!!
2) Σ’ αυτό το είδος κατάδυσης, δεν είσαι ποτέ μόνος!!!! Χρειάζεται τουλάχιστον ακόμα ένας για να σου δώσει την πέτρα και το σχοινί και μετά να σε ξανατραβήξει στην επιφάνεια με την πέτρα!!!
3) Το σχοινί κάθε 5-10 μέτρα είναι σημειωμένο, έτσι ώστε κάθε στιγμή γνωρίζουμε το βάθος του αθλητή
4)Για οτιδήποτε πρόβλημα στην κατάδυση, μπορείς να αφήσεις την πέτρα και να επιστρέψεις στην επιφάνεια
5) Στην επιφάνεια, εκείνος που σου δίνει το σχοινί, για οποιοδήποτε πρόβλημα μπορεί να διακόψει την κατάδυση, σταματώντας-κρατώντας το σχοινί
6) Κατά την διάρκεια των αγώνων, οι κριτές επιφανείας ή της θαλάσσης, για οτιδήποτε πρόβλημα μπορούν να διακόψουν κάθε κατάδυση
7) Τέλος, το ποιο σημαντικό είναι ότι η ίδια η βιβλιογραφία αιώνων, δεν αναφέρει κανένα θανατηφόρο ατύχημα εξ αιτίας αυτού του τύπου κατάδυσης. Και η δική μας εμπειρία, μετά μια δεκαετία αναρίθμητων καταδύσεων σε προπονήσεις ή αγώνες δεν έχει καταγράψει κανένα καταδυτικό ατύχημα, ούτε σάμπα, ούτε υποξία, απολύτως τίποτα!!! Θύματα υπήρξαν, κυρίως την εποχή που οι Καλύμνιοι σφουγγαράδες έφταναν στα παράλια της Β. Αφρικής, αλά μόνο από καρχαρίες!!!!!
Στην αναζήτηση μιας ακόμα καλύτερης κατάδυσης κατά τους αγώνες, η Οργανωτική Επιτροπή των αγώνων εξουσιοδότησε ειδικούς για να μελετήσουν
1) Το βάρος της πέτρας που θα μεταχειρίζεται κάθε αθλητής ανάλογα με τον σωματότυπο του
2) Για λόγους υδροδυναμικής, αν θα πρέπει να αλλαχτεί το σχήμα της πέτρας και
3) Εάν ναι, ποιο θα είναι το καινούργιο σχήμα της
 Εργαζόμαστε σταθερά έχοντας πάντα ως  γνώμονα την μεγαλύτερη ασφάλεια όλων των συμμετασχόντων, γιατί στους δικούς μας αγώνες παίρνουν μέρος επαναλαμβάνω, άτομα όλων των ηλικιών κάθε φύλου, διαφόρων εθνικοτήτων και με διαφορετικές εμπειρίες και επιδόσεις στην ελεύθερη κατάδυση και όλα αυτά χάρη στον καινούργιο μας κανονισμό, ο οποίος προβλέπει 13 διαφορετικές κατηγορίες ηλικιών και βάθους, δίνοντας σε όλους την ικανότητα να πάρουν μέρος σε μια ασφαλή, περιβαλλοντολογική και οικολογική κατάδυση.
Καλούμε όλους σας στα τέλη του επόμενου Αυγούστου, να επισκεφτείτε  το νησί μας, την Κάλυμνο και να ζήσετε μαζί μας στιγμές του απέραντου γαλάζιου με μια σκανταλόπετρα στο χέρι!!!!! 

Δεν υπάρχουν σχόλια: