Επικοινωνήστε μαζί μας

divemag2009@gmail.com

Πέμπτη, 11 Νοεμβρίου 2010

KΑΤΑΔΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΩΡΛ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ


Η αχίλλειος πτέρνα κατά τη γνώμη των περισσοτέρων είναι το πρόβλημα που μπορεί να υπάρχει πριν από μια κατάδυση και χωρίς να το ξέρουν ή πόσο μάλλον να το υποψιάζονται εξελίσσετε σε ένα βαρότραυμα, ελαφρύ ή βαρύ δεν έχει καμία σημασία.
Η συνεχόμενη εξέλιξη στο ψαροτούφεκο αλλά και στην ελεύθερη κατάδυση είναι ο λόγος όπου η επίσκεψη σε ένα καλό ωτορινολαρυγγολόγο επιβάλλετε έτσι ώστε να έχουμε το κεφάλι μας ήσυχο μεταφορικά και κυριολεκτικά….  


ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΡΡΙΝΙΩΝ ΚΟΛΠΩΝ

Α. Τι είναι οι παραρρίνιοι κόλποι;

Παραρρίνιοι κόλποι λέγονται οι αεροφόρες κοιλότητες που βρίσκονται µέσα στα οστά του κρανίου και επικοινωνούν µε την κοιλότητα της µύτης (ρινική κοιλότητα) µέσω στοµίων, που το καθένα έχει λίγοπολύ, συγκεκριµένη θέση. Δηλαδή, οι κόλποι (κλειστές κοιλότητες) αυτοί, ευρίσκονται παρά (δίπλα, γύρω από) την ρίνα (µύτη), εξ ου και το όνοµά τους.

Β. Ποιοι είναι και πώς µοιάζουν οι παραρρίνιοι κόλποι;

Οι παραρρίνιοι κόλποι είναι οι εξής:
1          Τα ιγµόρεια άντρα (σπηλιές), δεξιό και αριστερό, βρίσκονται µέσα στο οστούν της άνω γνάθου, έχουν σχήµα πυραµίδας και τελικό µέγεθος 3x4x5 cm3 το καθένα.
2          Οι µετωπιαίοι κόλποι, δεξιός και αριστερός, βρίσκονται µέσα στο µετωπιαίο οστούν, έχουν και αυτοί πυραµοειδές σχήµα, και µέγεθος ασταθές που φτάνει µέχρι 1x2x3 cm 3 ο καθένας.
3          Ο σφηνοειδής κόλπος συνήθως χωρίζεται σε δεξιό και αριστερό, βρίσκεται περίπου στο κέντρο της κεφαλής, µέσα στο σφηνοειδές οστούν και έχει µέγεθος ασταθές µέχρι 1x1.5x2 cm3.
4          Οι πρόσθιες ηθµοειδής κυψέλες είναι οµάδα πολύ µικρών κοιλοτήτων που επικοινωνούν µεταξύ τους και βρίσκονται µέσα στο ηθµοειδές οστούν. Υπάρχουν δεξιές και αριστερές ηθµοειδής κυψέλες.
5          Οι οπίσθιες ηθµοειδής κυψέλες έχουν ακριβώς το ίδια χαρακτηριστικά µε τις πρόσθιες, αλλά βρίσκονται λίγο πιο πίσω και κάτω από αυτές.

Οι κόλποι επικοινωνούν µε την ρινική κοιλότητα, όπως είπαµε, δια µέσου στοµίων ή πόρων (δηλ. σωλήνων, αγωγών). Ο πόρος του µετωπιαίου κόλπου είναι ιδιαιτέρως µακρύς και στενός, γι’ αυτό, όπως θα δούµε παρακάτω, πολύ συχνά και εύκολα ο κόλπος αυτός παρουσιάζει προβλήµατα.
Οι παραρρίνιοι κόλποι καλύπτονται εσωτερικά από βλεννογόνο (λεπτός υµένας που παράγει βλέννη). Ο βλεννογόνος αυτός είναι συνέχεια του βλεννογόνου της µύτης. Οι δύο βλεννογόνοι είναι πανοµοιότυποι στη µορφή και στις ιδιότητες. Συνεπώς, όταν ο βλεννογόνος της µύτης παθαίνει κοινό κρυολόγηµα (συνάχι) ή αλλεργία κλπ., το ίδιο ακριβώς παθαίνει και ο βλεννογόνος των παραρρινίων.

Γ. Τι είναι βαροτραύµα;

Βαροτραύµα λέγεται κάθε νοσηρή κατάσταση που προκύπτει από την επίδραση δυσβαρικού περιβάλλοντος. Δυσβαρικό ονοµάζεται το περιβάλλον όταν η τιµή της πιέσεως δεν είναι η αυτή σε όλα του τα σηµεία. Π.χ. αν ένας αυτοδύτης έχει καταδυθεί στα 15m η πίεση που ασκείται πάνω του (κατά συνέπεια και σε όλα τα εσωτερικά σηµεία του σώµατός του) είναι 1 Atm + 1.5 Atm = 2.5 Atm. Αν ο ίδιος αυτοδύτης δεν µπόρεσε κατεβαίνοντας να εξισώσει καθόλου την πίεση του δεξιού του αυτιού για οποιαδήποτε λόγο, τότε στα 15m βάθος η πίεση µέσα στο δεξί αυτί του θα είναι 1 Atm (πίεση επιφανείας), ενώ σε όλα τα άλλα σηµεία (αριστερό αυτί, εγκέφαλος, έντερο, µάτι κλπ) η πίεση θα είναι 2.5 Atm. Με βάση τον ορισµό µας, το δεξί αυτί του αυτοδύτη υφίσταται την επίδραση δυσβαρικού περιβάλλοντος γιατί η
πίεση είναι µεγαλύτερη απ’ έξω απ’ ότι είναι µέσα. Συνεπώς το δεξί αυτί είναι δυνατόν να πάθη βαροτραύµα. Το ίδιο θα συµβεί αν αντί για το αυτί, πρόκειται για το ιγµόρειο ή τον µετωπιαίο κόλπο κλπ. Οι παραρρίνιοι κόλποι χρειάζονται και αυτοί εξίσωση πιέσεων (όπως άλλωστε και η µάσκα του δύτη). Αυτή την εξίσωση σπάνια χρειάζεται να τη σκεφτούµε διότι γίνεται την ίδια ώρα που εξισώνουµε την πίεση των αυτιών. Εξαίρεση αποτελούν ασυνήθεις περιπτώσεις µε βαριά απόφραξη της µύτης ή µε ασυνεργία της µαλθακής υπερώας. Ξεχωριστή σηµασία έχουν οι περιπτώσεις των παθήσεων των παραρρινίων κόλπων, που θα εξετάσουµε καλλίτερα.

Δ. Είναι όλα τα βαροτραύµατα ίδια µεταξύ τους;

Όχι. Τα βαροτραύµατα χωρίζουµε σε αυτά της καθόδου (διότι συµβαίνουν την ώρα που το βάθος αυξάνεται) και αυτά της ανόδου (διότι συµβαίνουν την ώρα που το βάθος ελαττώνεται). Βαροτραύµα της καθόδου συµβαίνει όταν η πίεση εµποδίζεται να περάσει από την ρινική κοιλότητα προς τον παραρρίνιο κόλπο, και προφανώς αφορά την περίπτωση όπου η πίεση αυξάνεται, δηλαδή ο δύτης κατεβαίνει. Καταστάσεις που προδιαθέτουν σε βαροτραύµα της καθόδου είναι οι οξείες ρινίτιδες (σ' αυτό υπάγεται και το κοινό συνάχι), οι χρόνιες υπερτροφικές ρινίτιδες (σε αυτές υπάγεται και η αλλεργική ρινίτις), και µερικές σκολειώσεις του ρινικού διαφράγµατος, συνήθως βαριές. Η απλή σκολίωσης του ρινικού διαφράγµατος δεν προδιαθέτει από µόνη της σε βαροτράυµα, αλλά συµβάλλει στην προδιάθεση αν συνυπάρχει και κάποιο άλλο αίτιο απ’ αυτά που είπαµε.
Βαροτραύµα της ανόδου συµβαίνει όταν η πίεση εµποδίζεται να εκτονωθεί από τον παραρρίνιο κόλπο προς τη ρινική κοιλότητα, και προφανώς αφορά την περίπτωση όπου η πίεση ελαττώνεται, δηλαδή ο δύτης ανεβαίνει. Παρατηρήστε το µικρό πολύποδα κοντά στο στόµιο που συµπεριφέρεται σαν βαλβίδα που µπλοκάρει προς τα έξω. Καταστάσεις που προδιαθέτουν σε βαροτραύµα της ανόδου είναι οι χρόνιες υπερτροφικές παραρρινοκολπίτιδες (παχυβλεννογονίτιδες), οι πολυποειδείς εκφυλίσεις των παραρινίων κόλπων, οι µονήρεις πολύποδες των κόλπων που βρίσκονται κοντά στο στόµιο, και οι κύστεις. Ειδικά στον µετωπιαίο κόλπο, το βαροτραύµα της ανόδου µπορεί να συµβεί και χωρίς παθολογική κατάσταση του βλεννογόνου. Το ρόλο της βαλβίδας µπορεί να παίξει και λίγη πηκτή βλέννη (µύξα). Θυµηθείτε ότι ο µετωπιαίος κόλπος αερίζεται από έναν µακρύ και στενό πόρο. Αν το ιξώδες της βλέννης είναι µεγάλο, η πίεση µέσα στον κόλπο (που θέλει να εκτονωθεί κατά την άνοδο) δεν επαρκεί για να υπερνικήσει τις τριβές της βλέννης (εσωτερικές και εξωτερικές). Έτσι η βλέννη "φρακάρει" και ενεργεί σαν έµβολο βαλβίδας. Καταστάσεις που κάνουν τη βλέννη πηκτή (αυξάνουν το ιξώδες της) είναι το κοινό κρυολόγηµα στη φάση της ιάσεως, η λήψη αποσυµφορητικών από το στόµα, η αφυδάτωση και η αυτόνοµη κατάδυση. Τα αποσυµφορητικά από το στόµα, έτσι κι αλλιώς αντενδείκνυνται στους δύτες λόγω της επιδράσεώς τους στο κεντρικό νευρικό σύστηµα. Η αφυδάτωση καταπολεµάτε εύκολα, αρκεί να πίνει κανείς αρκετό νερό, ιδίως το καλοκαίρι. Στην αυτόνοµη κατάδυση η επίδραση του υπερβαρικού περιβάλλοντος προκαλεί συµπύκνωση του αίµατος λόγω αποβολής νερού, ιδίως στις βαθιές, τις παρατεταµένες και τις επαναληπτικές καταδύσεις. Αποτέλεσµα της αιµοσυµπυκνώσεως είναι η αφυδάτωση των βλεννογόνων και κατά συνέπεια της βλέννης, που γίνεται πηκτή. Σ’ αυτό συντελεί και η αναπνοή ξηρού αέρα από τη φιάλη (θυµηθείτε ότι οι σωστοί αεροσυµπιεστές έχουν φίλτρα µε ειδικές αφυδατικές ουσίες που απορροφούν την υγρασία του αέρα).

Ε. Τι αισθάνεται ο δύτης όταν παθαίνει βαροτράυµα των παραρρινίων κόλπων;

Το βαροτραύµα της καθόδου και το βαροτραύµα της ανόδου έχουν ακριβώς τα ίδια συµπτώµατα: Στην αρχή λίγο αίσθηµα βάρους, µετά περισσότερο και µετά πόνο. Ο πόνος µπορεί να είναι δραµατικός, µέχρις λιποθυµίας σε ευαίσθητα άτοµα. Η εντόπιση του διαφέρει ανάλογα µε τον κόλπο που προσβάλλεται: Ο µετωπιαίος πονάει κυρίως στο µέτωπο, το  ιγµόρειο κάτω ή/καί πίσω από το µάτι, τα ηθµοειδή στη ρίζα της µύτης και ανάµεσα στα µάτια, και ο σφηνοειδής στο κέντρο του κεφαλιού. Υπάρχουν βέβαια και αρκετές παραλλαγές και ιδιοµορφίες από άτοµο σε άτοµο. Σε µερικές περιπτώσεις υπάρχει και µικρή αιµορραγία, που είναι συχνότερη στο βαροτραύµα της ανόδου. Άλλες πάλι φορές συνυπάρχει και βαροτραύµα του µέσου ωτός. Ο πόνος είναι διάχυτος, αµβλύς, επίµονος και συνεχής. Μετά από 12 µέρες ο πόνος αρχίζει να υποχωρεί. Χωρίς θεραπεία διαρκεί 24 εβδοµάδες. Σπανίως, στο βαροτραύµα της ανόδου είναι δυνατόν να δηµιουργηθεί υποδόριο εµφύσηµα στο κάτω βλέφαρο. Σε όλα τα βαροτραύµατα δηµιουργείται φλεγµονή χωρίς µικρόβια, δηλαδή άσηπτη. Αν µείνουν χωρίς θεραπεία είναι πολύ πιθανό να επιµολυνθούν και να µεταβληθούν πλέον σε πυώδη φλεγµονή. Για να καταλάβει κανείς αν έχει βαροτραύµα της καθόδου ή της ανόδου δεν χρειάζεται ιατρικές γνώσεις, φτάνει να παρατηρήσει πότε αρχίζουν τα συµπτώµατα (στην κάθοδο ή στην άνοδο) και έχει τη διάγνωση. Χαρακτηριστικά, στο βαροτράυµα της ανόδου ο πόνος χειροτερεύει όσο πλησιάζουµε στην επιφάνεια. Αντίθετα συµβαίνει στο βαροτραύµα της καθόδου.

ΣΤ. Πως θεραπεύεται το βαροτραύµα των παραρρινίων κόλπων;

Το βαροτραύµα των κόλπων θεραπεύεται συντηρητικά µε αποσυµφορητικά, αντιβιοτικά και αντιφλεγµονώδη. Αυτή την αγωγή προτιµούµε όταν ο άρρωστος δεν πονάει πολύ διότι έρχεται αργά ή διότι το τραύµα ήταν ελαφρό. Επί υπάρξεως εντόνου πόνου προτιµούµε την παρακέντηση (µε τοπική αναισθησία στο ιγµόρειο, µε γενική στο µετωπιαίο κόλπο), η οποία έχει θεαµατικά αποτελέσµατα. Φυσικά απαγορεύονται οι καταδύσεις για λίγο διάστηµα και επίσης φροντίζουµε να διορθώσουµε και την αιτία (πολύποδες, ρινίτις, αλλεργία κλπ.) που προϋπάρχει.

Ζ. Είναι συχνά τα βαροτραύµατα των κόλπων;

Δεν είναι πολύ συχνά. Το 70% είναι του µετωπιαίου κόλπου, 19% του ιγµόρειου και 11% όλα τα άλλα. Το ωτικό βαροτραύµα της ανόδου δεν είναι συχνό, σε αντίθεση µε των παραρρινίων κόλπων, όπου είναι αρκετά συχνό. Βέβαια συχνότερο είναι και εδώ το βαροτραύµα της καθόδου, διότι το κυριότερο απ’ όλα τα αίτια είναι η κατάδυση µε συνάχι.
Για να συµβεί ένα επίσηµο βαροτραύµα κόλπου απαιτείται διαφορά πιέσεων 100 mm στήλης Hg (περίπου 1/8 Atm). Σοβαρό βαροτραύµα µε αιµορραγίες και διάρρηξη βλεννογόνου γίνεται µε διαφορά 250300 mm Hg (περίπου 1/3 Atm). Όταν µιλάµε για θαλασσινό νερό οι διαφορές αυτές µεταφράζονται σε περίπου 1.5 και 3m, αντίστοιχα.

Η. Πως µπορώ να προλάβω το βαροτραύµα των κόλπων;

Αν κανείς κατανοήσει καλά όσα αναφέρθηκαν µέχρι τώρα, µπορεί να δώσει λογική απάντηση σε όλα τα ερωτήµατα γύρω από την πρόληψη του βαροτραύµατος και τους χειρισµούς που πρέπει να γίνουν αν αυτό συµβεί. Για το βαροτραύµα της καθόδου τα πράγµατα είναι πολύ απλά. Αν κατεβαίνοντας νοιώσουµε πόνο στο πρόσωπο (οι διάφορες εντοπίσεις αναφέρθηκαν στην παράγραφο Ε) πρέπει να αναδυθούµε ώστε να αποφύγουµε την επίσηµη βλάβη. Στην επιφάνεια θα καθαρίσουµε τη µύτη µας και θα επιχειρήσουµε ξανά αργή κατάδυση µε σχολαστική εξίσωση πιέσεων. Αν αυτό αποτύχει πρέπει να διακόψουµε και να επισκεφθούµε ειδικό, εκτός αν πρόκειται για απλό συνάχι, οπότε θα περιµένουµε υποµονετικά να περάσει. Σε περίπτωση συναχιού, αν η κατάδυση είναι απαραίτητη για σπουδαίο λόγο, µπορούµε να ξαναδοκιµάσουµε µια φορά, αφού βάλουµε αποσυµφορητικό sprey. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να ξέρουµε ότι κάνουµε κάτι µετρίως επικίνδυνο, έχοντας γνώση των πιθανών κακών συνεπειών.
Για το βαροτραύµα της ανόδου τα πράγµατα είναι πιο περίπλοκα. Αν συµβεί σε ελεύθερο δύτη, δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για χειρισµούς διότι η δυνατότης άπνοιας είναι της τάξεως των ελαχίστων λεπτών. Ο ελεύθερος δύτης ανήκει στον επίγειο κόσµο και άρα πρέπει να επιστρέψει στην επιφάνεια για να αντιµετωπίσει το οποιοδήποτε πρόβληµα. Όσο πιο γρήγορα επισκεφθεί τον ειδικό, µε τόσο λιγότερες επιπλοκές και πόνους θα απαλλαγεί. Για τον αυτοδύτη τα πράγµατα είναι τελείως διαφορετικά: Αυτός έχει τη δυνατότητα και το συµφέρον να αντιµετωπίσει την κατάσταση υποβρυχίως. Με µια προϋπόθεση: Πρέπει να έχει λίγο περίσσευµα αέρα. Κατά την ανάδυση αρχίζει να µπλοκάρει το στόµιο από µέσα προς τα έξω. Σταµατήστε την ανάδυση. Κατά την ανάδυση αρχίζει να µπλοκάρει το στόµιο από µέσα προς τα έξω. Καταδυθείτε λίγο ή κάνετε µια δυνατή Valsalva για να αναστρέψετε το βαλβιδικό µηχανισµό. Αναδυθείτε αργά κάνοντας παράλληλα και διακεκοµµένη Valsalva µέχρι την επιφάνεια ή µέχρι να ξανααισθανθήτε πίεση ή πόνο. Στην περίπτωση αυτή σταµατήστε και κάνετε ξανά τις ίδιες διαδικασίες. Μη πανικοβάλλεστε. Αν τελειώσει ο αέρας αναδυθείτε κάνοντας µια διακεκοµένη ισχυρή Valsalva.

!!! ΠΡΟΣΟΧΗ !!!
Πριν ξεκινήσετε για επάνω αδειάστε όλο τον αέρα από τους πνεύµονες.


! ! ! ΘΥΜΗΘΕΙΤΕ ! ! !
Tο βαροτραύµα του πνεύµονα (πνευµοθώρακας, υποδόριο εµφύσηµα, εµβολή αέρος) µπορεί να είναι θανατηφόρο. Το βαροτραύµα των κόλπων, ποτέ.


Ως µέτρο ασφαλείας κρατάτε λίγο αέρα στο τέλος της καταδύσεως για τέτοιες δυσκολίες. Τηρείτε σχολαστικά τα µέτρα ασφαλείας που µάθατε από τον εκπαιδευτή σας. Μην καταδύεστε µε συνάχι και γενικώς µε οποιαδήποτε πρόβληµα υγείας. Αν κάτι δεν πάει καλά και αισθάνεστε µπούκωµα, πόνο, αδυναµία, αδιαθεσία, εγκαταλείψετε των προσπάθεια και αναζητήστε τα αίτια.


ΩΤΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Τα πιο συχνά ιατρικά προβλήµατα που αντιµετωπίζουµε κατά τις διάφορες υποβρύχιες δραστηριότητες σχετίζονται µε τα αυτιά.
Το ανθρώπινο αυτί αποτελείται, όπως φαίνεται και στην εικόνα 1., από τρία µέρη, διαφορετικά µεταξύ τους από άποψη κατασκευής και λειτουργίας: Το εξωτερικό, το µέσο και το έσω αυτί (λαβύρινθος). Το όργανο που ακούει στην πραγµατικότητα είναι µόνο το έσω αυτί, ενώ τα άλλα δύο απλώς του µεταφέρουν τα ηχητικά κύµατα. Το έσω αυτί εκτός από την ακοή, που εξυπηρετείται από το µπροστινό µέρος του, τον ΚΟΧΛΙΑ, εξυπηρετεί και την αίσθηση της ισορροπίας και κινήσεως, µε το πίσω µέρος του που λέγεται ΑΙΘΟΥΣΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. Βλάβες αυτού του συστήµατος συνεπάγονται κινητικές ψευδαισθήσεις, συνήθως περιστροφικού τύπου, που ονοµάζονται ΙΛΙΓΓΟΙ . Δεν θα επιµείνουµε πολύ σε λεπτοµερειακές περιγραφές, αλλά θα ασχοληθούµε µε τα προβλήµατα που παρουσιάζονται στα διάφορα µέρη του αυτιού, σαν συνέπεια των υποβρυχίων δραστηριοτήτων.

Α. Εξωτερικό αυτί

Το δέρµα του εξωτερικού αυτιού (έξω ακουστικού πόρου) έρχεται σε επαφή µε το νερό σε όλη τη διάρκεια µιας κατάδυσης. Όπως το δέρµα των ακροδακτύλων µας, έτσι και το δέρµα του έξω ακουστικού πόρου "φουσκώνει" από το νερό, µε αποτέλεσµα σε πολύωρες καταδύσεις να αισθανόµαστε ένα παράξενο αίσθηµα, σχεδόν πόνο στα αυτιά. Το πρόβληµα αυτό είναι αθώο όταν βουτάµε στη θάλασσα, όχι όµως και σε πισίνες, λίµνες κλπ. νερά, διότι τότε δεν έχουµε την αντισηπτική προστασία του αλατιού. σε αυτές τις περιπτώσεις, ιδίως το καλοκαίρι, παθαίνουµε µυκητιάσεις (ωτοµυκώσεις) που πονούν πολύ, µας χαλούν τη διασκέδαση και χρειάζονται θεραπεία από ειδικό. Αλλιώς, όταν πρόκειται για θάλασσα, συντοµεύουµε λίγο το χρόνο που βουτάµε κάθε φορά ή βάζουµε προληπτικά λίγο λάδι φαγητού που αδιαβροχοποιεί σχετικά το δέρµα.
Οι µανιώδεις δύτες, ιδίως οι χειµερινοί, ανάλογα και µε την ατοµική τους ιδιοσυγκρασία µπορεί σ’ ένα µικρό ποσοστό να παρουσιάσουν ΕΞΟΣΤΟΣΕΙΣ στο βαθύτερο µέρος του έξω ακουστικού πόρου. Αυτό σηµαίνει υπερβολική ανάπτυξη οστού από ερεθισµό του περιοστέου. Προκαλούνται από το κρύο νερό. Είναι αθώες καταστάσεις, αλλά αν µεγαλώσουν αρκετά χρειάζονται κόψιµο διότι φράζουν το αυτί, το βαθύτερο µέρος του οποίου παύει πια να αυτοκαθαρίζεται.
Εξυπακούεται ότι όταν έχουµε εξωτερική ωτίτιδα (φλεγµονή του έξω ακουστικού πόρου) οποιασδήποτε αιτιολογίας, δεν βρέχουµε το αυτί µας µέχρι να γίνει τελείως καλά.

Η χρήση ωτοασπίδων κατά την κατάδυση είναι όλως δι’ όλου αδικαιολόγητη και απαράδεκτη διότι:
1          Δεν προσφέρει τίποτε.
2          Μειώνει χωρίς λόγο την ακοή του δύτη.
3          Προκαλεί µικροτραυµατισµούς του δέρµατος του έξω ακουστικού πόρου που ευνοούν τις µολύνσεις.
4          Μετά από κατάδυση χρειάζεται, µερικές φορές, χειρουργική επέµβαση για να βγει η σφηνωµένη και φουσκωµένη ωτοασπίδα.

Τέλος, το χειρότερο όλων, προκαλούν τα ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΥΤΙΟΥ.
Σε περίπτωση κατάδυσης µε ωτοασπίδα υπάρχουν δύο περιπτώσεις:

1. Αν η ωτοασπίδα εφαρµόζει στον έξω ακουστικό πόρο αεροστεγώς, τότε ο αέρας που εγκλωβίζεται µεταξύ ωτοασπίδας και τυµπανικής µεµβράνης διατηρείται σε πίεση επιφάνειας, σε οποιοδήποτε βάθος. Είναι δυνατόν, το δέρµα του πόρου, κάτω απ’ την επίδραση της δυσβαρικής αυτής κατάστασης, να εκραγεί. Αυτό λέγεται ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑ ΤΟΥ ΕΞΩ ΑΥΤΙΟΥ, ΤΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ. Σε περίπτωση µάλιστα που ο δύτης έκανε επιτυχηµένη εξίσωση πιέσεων στο µέσο αυτί (βλ. παρακάτω), η τυµπανική µεµβράνη είναι δυνατόν να σπάσει από µέσα προς
τα έξω, και έτσι να επιπλακεί το βαροτραύµα του έξω αυτιού µε ρήξη της τυµπανικής µεµβράνης.
2. Αν η ωτοασπίδα δεν εφαρµόζει αεροστεγώς, στο χώρο µεταξύ ωτοασπίδας και τυµπανικής µεµβράνης η πίεση εξισώνεται µε αυτήν του περιβάλλοντος. Υπάρχει όµως πιθανότητα, µε τη διαβροχή του δέρµατος και της ωτοασπίδας, η εφαρµογή της ωτοασπίδας να καταστεί, στο µεταξύ, αεροστεγής. Με αυτές τις συνθήκες, κατά την ανάδυση δεν υπάρχει δυνατότητα εκτόνωσης του εγκλωβισµένου αέρα, προς τα έξω, παρά µόνο αν σπάσει η τυµπανική µεµβράνη προς τα µέσα. Πριν σπάσει το τύµπανο προς τα µέσα, το δέρµα του πόρου έχει υποστεί τις συνέπειες της δυσβαρικής κατάστασης που είπαµε, και αυτό είναι το ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑ ΤΟΥ ΕΞΩ ΑΥΤΙΟΥ, ΤΗΣ ΑΝΟΔΟΥ. Από τη φύση του, αυτό το βαροτραύµα σχεδόν πάντα επιπλέκεται µε βαροτραύµα του µέσου αυτιού.

Β. Μέσο αυτί
Για το δύτη, προστασία του µέσου αυτιού σηµαίνει ΕΞΙΣΩΣΗ ΠΙΕΣΕΩΝ . Είναι σίγουρο ότι δεν υπάρχει αυτοδύτης από σχολείο που δεν έχει διδαχθεί την εξίσωση πιέσεων. Είναι όµως άλλο τόσο σίγουρο πως υπάρχουν άφθονοι, κυρίως ελεύθεροι δύτες, ψαροκυνηγοί, που αδιαφορούν για τον αφόρητο πόνο στ’ αυτιά που προκαλείται όταν δεν γίνεται ή δεν πετύχει η εξίσωση πιέσεων, προκειµένου να βγάλουν το ψάρι που είδαν. Ποιών πιέσεων; Της πίεσης του αέρα που υπάρχει πίσω από το τύµπανο µε την πίεση του νερού στον έξω ακουστικό πόρο, µπροστά από το τύµπανο. Η πίεση στον έξω ακουστικό πόρο είναι κάθε στιγµή η υδροστατική πίεση του βάθους που βρισκόµαστε + 1 ΑΤΜ. Όσο βαθαίνουµε, τόσο το τύµπανο πιέζεται προς τα µέσα (και σε λίγο αρχίζει να πονάει) εκτός αν εµείς φυσάµε, κάθε λίγο, αέρα από την ευσταχιανή σάλπιγγα προς το µέσο αυτί (χειρισµός Valsalva), και κρατάµε την πίεση ίση ή σχεδόν ίση µε αυτήν που έχει το νερό έξω από το τύµπανο. Οι περισσότεροι χρειάζονται ένα φύσηµα κάθε 2 περίπου µέτρα βάθους. Ο γράφων εφαρµόζει συνήθως τη συνεχή Valsalva στη φάση της καταδύσεως. Τι θα γίνει αν ξεχαστούµε; Αν ξεχαστούµε, το στόµιο της ευσταχιανής συµπιέζεται (εικόνα 2) και χρειάζεται µεγάλη δύναµη για να ανοίξει. Αν δεν ανοίγει πρέπει να αναδυθούµε 23 µέτρα ή τόσο που να πάψει ο πόνος. Τότε η εξίσωση πιθανώς να πετύχει, και συνεχίζουµε. Αν δεν πετύχει πάλι, τότε καλλίτερα να εγκαταλείψουµε την κατάδυση για την ηµέρα εκείνη. ΠΡΟΣΟΧΗ : Αν η ευσταχιανή σάλπιγγα δεν ανοίγει εύκολα, µην επιµένετε. Μερικοί δύτες που επιµένουν να βουτάνε ακόµη και µε συνάχι, χρησιµοποιούν προληπτικά ένα αποσυµφορητικό σπρέι πριν από την κατάδυση. Είναι καλό να αποφεύγονται οι καταδύσεις όταν έχουµε και το παραµικρό πρόβληµα υγείας. Αν πρέπει όµως να βουτήξετε οπωσδήποτε, παρά το συνάχι, µην παραλείψετε το αξιόλογο αυτό προληπτικό µέτρο. Τι παθαίνει ο δύτης που δεν επιτυγχάνει την εξίσωση πιέσεων κατά την κάθοδο; ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ ΩΤΟΣ, ΤΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ. Αυτό σηµαίνει οξεία µέση ωτίτιδα, άσηπτη (δηλαδή χωρίς µικρόβια). Ο χώρος του µέσου αυτιού γεµίζει αιµατηρό υγρό που εκτοπίζει τον αέρα. Προκαλείται από τον τραυµατισµό του οργάνου λόγω πιεστικών παραµορφώσεων, τις οποίες δεν µπόρεσε να αντέξει. Τα συµπτώµατα είναι πόνος, µπούκωµα και βαρηκοΐα. Αν δεν γίνει γρήγορα η κατάλληλη θεραπεία υπάρχει ο κίνδυνος της επιπλοκής από µικρόβια, µε επακόλουθο τη ρήξη του τύµπανου. Αν πάθει κανείς βαροτραύµα του µέσου ωτός πρέπει να σταµατήσει προσωρινά τις καταδύσεις, να αποφύγει το αεροπορικό ταξίδι και να δει γρήγορα τον ειδικό γιατρό.
Ενώ κατά την κάθοδο απαιτείται ενεργητική προσπάθεια για την εξίσωση των πιέσεων στο αυτί, κατά την άνοδο η εξίσωση των πιέσεων γίνεται παθητικά, χωρίς προσπάθεια. Είναι όµως δυνατόν, σε περίπτωση οιδήµατος του βλενογόννου της σάλπιγγας ή σε περίπτωση που υπάρχει βλέννη στο µέσο αυτί, να αποφραχθεί το στενό µέρος της σάλπιγγας (ισθµός), µε αποτέλεσµα ο αέρας από το µέσο αυτί να µη βρίσκει οδό εκτόνωσης. Με τη συνέχιση της
ανάδυσης, η δυσβαρική κατάσταση που αναπτύσσεται είναι δυνατόν να τραυµατίσει το µέσο αυτί (ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑ ΜΕΣΟΥ ΩΤΟΣ ΤΗΣ ΑΝΟΔΟΥ), συνήθως όµως ο λαβύρινθος είναι πιο ευαίσθητος και τραυµατίζεται πρώτος.

Γ. Εσωτερικό αυτί
Είναι σαφές ότι η εξίσωση πιέσεων πρέπει να γίνεται πριν πονέσουν τα αυτιά µας. Όπως ανέφερα και στην προηγούµενη παράγραφο, αν η εξίσωση πιέσεων επιχειρηθεί καθυστερηµένα τότε το στόµιο της ευσταχιανής σάλπιγγας ανοίγει µε δυσκολία. Δυσκολία σηµαίνει ότι χρειάζεται να πιέσουµε πολύ περισσότερο από το κανονικό για να ανοίξει το στόµιο. Φανταστείτε τώρα ότι ο δύτης πιέζει, δεν τα καταφέρνει, επιµένει και ξαφνικά η ευσταχιανή σάλπιγγα ανοίγει. Όλη αυτή η πίεση που είχε αναπτυχθεί µπροστά στο στόµιο της σάλπιγγας, (σηµαντικά µεγαλύτερη από την εξωτερική υδροστατική πίεση) µεταφέρεται ακαριαία στο µέσο αυτί. Τα τοιχώµατα του µέσου αυτιού, εκτός από την τυµπανική µεµβράνη, είναι ανένδοτα διότι είναι οστέινα. Στη συγκεκριµένη περίπτωση το τύµπανο θα φουσκώσει απότοµα προς τα έξω. Η µετατόπιση αυτή θα απορροφήσει 0.61.2 κ.εκ. αέρα, διότι τόση είναι η στατική συµµόρφωση του τυµπάνου. Η υπόλοιπη πίεση θα καταπονήσει ισχυρά τη βάση του αναβολέα και τη στρογγυλή θυρίδα. Ο αναβολέας είναι δυνατόν να αποκολληθεί από το σύνδεσµό του και να ενοχλήσει περισσότερο ή λιγότερο τα κυστίδια του ΕΣΩ ΑΥΤΙΟΥ. Η στρογγυλή θυρίδα είναι µία λεπτή µεµβράνη πάχους 34 κυττάρων. Ευκολότατα µπορεί να σπάσει. Και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις έχουµε ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑ ΤΟΥ ΕΣΩ ΑΥΤΙΟΥ ΤΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ. Ο δύτης που θα το πάθει έχει λίγες πιθανότητες να ξαναδεί την επιφάνεια. Θα αισθανθεί εντονότατο αίσθηµα ιλίγγου, απότοµη πτώση της ακοής και σφύριγµα στο αυτί. Ο ίλιγγος αυτός στις σοβαρές περιπτώσεις δεν περνάει, όση ώρα και αν ο δύτης ψύχραιµα περιµένει ακίνητος, διότι οφείλεται σε µηχανικό τραυµατισµό του οργάνου της ισορροπίας. Η απώλεια του προσανατολισµού είναι πλήρης διότι τα µάτια δεν µπορούν να παραµείνουν ανοικτά και το σώµα δεν καθοδηγείται από τη βαρύτητα. Μόνος τρόπος να επανέλθει στην επιφάνεια είναι να φουσκώσει το ρυθµιστή πλευστότητας ή να πετάξει τη ζώνη του. Ο άτυχος αλλά και αδικαιολόγητος δύτης πρέπει να µεταφερθεί στον ειδικό ωτολόγο και να χειρουργηθεί µέσα στο πρώτο 24ωρο. ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑ ΤΟΥ ΕΣΩ ΑΥΤΙΟΥ είναι δυνατόν να προκύψει και µε τον αντίθετο µηχανισµό, κατά την ανάδυση, οπότε χαρακτηρίζεται ΤΗΣ ΑΝΟΔΟΥ. Ο µηχανισµός είναι αυτός που αναφέρεται στην παράγραφο για το µέσο αυτί, µε αποτέλεσµα, στις σοβαρές περιπτώσεις, ΠΕΡΙΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΡΙΓΓΙΟ και τραυµατισµό του προσθίου και οπισθίου λαβυρίνθου. Τα συµπτώµατα και η θεραπεία είναι ίδια µε αυτά του ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ. Μέχρι τώρα αναφερθήκαµε στα βαροτραύµατα του αυτιού µε τρόπο που θα νόµιζε κανείς ότι και στην πράξη συµβαίνουν έτσι, χωριστά το ένα από το άλλο. Ο τρόπος αυτός είχε διδακτική σκοπιµότητα. Στην πραγµατικότητα αυτό είναι σχεδόν αδύνατο, διότι οι δυσβαρικές καταστάσεις που τα προκαλούν δεν περιορίζονται αυστηρά σε κάποιο τµήµα του αυτιού. Απλώς είναι πιο έντονες σε κάποιο συγκεκριµένο τµήµα. Αυτό έχει σαν αποτέλεσµα να πάσχουν και τα γειτονικά τµήµατα. Σε κάθε περίπτωση, το βαροτραύµα χαρακτηρίζεται από το τµήµα µε τη σοβαρότερη βλάβη και από τον τρόπο που έγινε, δηλ. κατά την κάθοδο ή την άνοδο. Παράδειγµα: Κατάδυση µε ωτοασπίδα. Στο χώρο µεταξύ ωτοασπίδας και τυµπανικής µεµβράνης η πίεση παραµένει 1 Atm, ενώ σε όλα τα άλλα µέρη είναι ανάλογη του βάθους. Αν ο δύτης κάνει επιτυχή Valsalva, τότε εκτός από τη βλάβη στο δέρµα του έξω ακουστικού πόρου, θα γίνει και ρήξη της τυµπανικής µεµβράνης προς τα έξω. Έχουµε συνεπώς ΒΑΡΟΤΡΑΥΜΑ ΤΟΥ ΕΞΩ ΑΥΤΙΟΥ, ΤΗΣ ΚΑΘΟΔΟΥ, µε συµµετοχή του µέσου αυτιού. Μιλώντας για ιλίγγους κατά την κατάδυση πρέπει να πούµε ότι δεν οφείλονται όλοι οι ίλιγγοι σε βαροτραύµα του έσω αυτιού. Μερικοί δύτες έχουν χρόνιες διατρήσεις του τύµπανου µε αποτέλεσµα να µπαίνει νερό από την τρύπα στο µέσο αυτί και να ψύχεται έµµεσα ο λαβύρινθος. Ο ίλιγγος που προκύπτει δεν είναι τόσο έντονος όσο στο βαροτραύµα και περνάει τελείως σε λιγότερο από 1 λεπτό, µόλις δηλαδή το νερό που µπήκε στο αυτί έρθει  στη θερµοκρασία του σώµατος. Άλλη παρόµοια περίπτωση είναι όταν καταδυόµαστε, χωρίς να έχουµε διάτρηση ή άλλο πρόβληµα. Συµβαίνει όµως καµιά φορά να µπει νερό στο ένα αυτί και όχι στο άλλο. Όπως και στην προηγούµενη περίπτωση, ο ένας λαβύρινθος θα πάρει χαµηλότερη θερµοκρασία από τον άλλο και η ανισορροπία αυτή θα φέρει ίλιγγο. Η σηµασία της συγκεκριµένης στάσεως είναι ότι αυτή είναι η θέση µεγίστου θερµικού ερεθισµού του οριζοντίου ηµικυκλίου σωλήνα του λαβυρίνθου. Η περίπτωση είναι τελείως αθώα και χωρίς συνέπειες. Άλλη αθώα περίπτωση, πιο ενοχλητική όµως, είναι όταν έχουµε στο αυτί µας βύσµα κυψέλης. Κυψέλη είναι το "κερί" που βγάζουν τα αυτιά και είναι φυσιολογικό προϊόν. Μερικές φορές όµως µαζεύεται αρκετό, ιδίως σε αυτούς που σκαλίζουν τα αυτιά τους. Με το νερό φουσκώνει και ενοχλεί το τύµπανο. Ενδέχεται έτσι να προκληθεί ελαφρός ίλιγγος. Θεραπεία είναι η αφαίρεσή του από γιατρό, και πρόληψη είναι ο περιοδικός έλεγχος των αυτιών. Αν συµβεί να αισθανθείτε ίλιγγο, σφύριγµα και πτώση της ακοής ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΥΤΟΝΟΜΗ ΚΑΤΑΔΥΣΗ που διήρκησε πάνω από το χρόνο µηδέν, πιθανότατα έχετε πάθει νόσο των δυτών µε εντόπιση στο έσω αυτί ή στο τµήµα του εγκεφάλου που σχετίζεται µε το αυτί. Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιστατικών αυτών συνυπάρχουν και οι πόνοι στις αρθρώσεις που χαρακτηρίζουν τη νόσο των δυτών. Πριν από οτιδήποτε άλλο, έστω και µε απλή υποψία, πρέπει να µεταφερθείτε σε θάλαµο αποπιέσεως. Τα βαροτραύµατα του αυτιού είναι καταστάσεις που τις παθαίνουν και οι ελεύθεροι δύτες και οι αυτοδύτες. Στους ελεύθερους δύτες είναι κάπως συχνότερα, διότι αυτοί κάνουν πολλές αλλεπάλληλες καταδύσεις και αναδύσεις µέσα σε λίγο χρόνο. Οι ελεύθεροι δύτες όµως παθαίνουν και ένα άλλο ωτολογικό πρόβληµα: Την ΟΞΕΙΑ ΚΩΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΔΥΤΩΝ. Αυτή η κατάσταση οφείλεται σε βλάβη του προσθίου λαβυρίνθου από την υποξία και υπερκαπνία, δηλαδή την ελάττωση του οξυγόνου και αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα στους ιστούς. Συνήθως συνυπάρχει και σφύριγµα. Η κατάσταση αυτή έχει ανάγκη επείγουσας αντιµετώπισης από τον ειδικό ωτολόγο, διότι η πιθανότητα επαναφοράς της ακοής ελαττώνεται πολύ, όσο περνάει ο χρόνος.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Για να χαίρεστε το σπορ των καταδύσεων χωρίς προβλήµατα από τα αυτιά, τη µύτη και τα παραρρίνια: Σιγουρευτείτε ότι είστε κατάλληλος για αυτό το σπορ, ιδίως αν είχατε στο παρελθόν προβλήµατα από τα αυτιά και τη µύτη.

• Μη βουτάτε συναχωµένος ή µε άλλο πρόβληµα υγείας. Αν η µύτη είναι βουλωµένη χρησιµοποιείτε αποσυµφορητικό σπρέι.
• Κάνετε εξίσωση πιέσεων όπως σας δίδαξε ο εκπαιδευτής σας. Κάντε την ΠΡΙΝ αρχίσει ο πόνος. Αν έχετε δυσκολία, αναδυθείτε 23 µέτρα και επαναλάβετε. Αν δεν επιτυγχάνει, µην επιµείνετε.
• Αν αισθανθείτε ελαφρό ίλιγγο κατά την κατάδυση χωρίς να έχει προηγηθεί βίαιη εξίσωση πιέσεων, µη στενοχωριέστε. Κλείστε τα µάτια. Σε δευτερόλεπτα θα έχει περάσει.
• Αν αισθανθείτε έντονο ίλιγγο, ναυτία, σφύριγµα στο αυτί και πτώση της ακοής µετά από βίαιη εξίσωση πιέσεων ή έντονη σωµατική προσπάθεια, πραγµατοποιείστε µε ψυχραιµία ανάδυση ανάγκης, διότι εκτός από την απώλεια προσανατολισµού που θα έχετε, µπορεί να κάνετε εµετό και να πνιγείτε.
• Αν συµβεί να έχετε περάσει το χρόνο µηδέν, προτεραιότητα έχει να µεταφερθείτε προληπτικά σε θάλαµο αποπιέσεως και όχι σε ειδικό ωτολόγο.
• Αν χάσετε την ακοή σας κατά την διάρκεια ή µετά από ελεύθερη κατάδυση, πρέπει γρήγορα να σας δει ο ειδικός ωτολόγος. Πιθανότατα έχετε πάθει την ΟΞΕΙΑ ΚΩΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΔΥΤΩΝ.

Τηρείτε σχολαστικά ΟΛΑ τα µέτρα ασφαλείας που µάθατε στο σχολείο σας. Έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να σας δίνουν τη µεγαλύτερη πιθανότητα επιβιώσεως, όταν τύχει η αναποδιά.

1 σχόλιο:

Ανώνυμος είπε...

Ειμαι νεος στο αθλημα και το αγαπω παρα πολυ, ησουν πολυ κατατοπιστικος και με φωτισες σε πολλα σημεια...ευχαριστω!